Tuinkalender maart 2019

tuinkalender maart

Maart 2019: Snoeien en afknippen

  • Bomen knotten
  • Helemaal afknippen
  • Wat is verjongen?
  • Nog niet snoeien
  • Tip voor siergrassen
  • Werk in de borders
  • Gras verticuteren
  • Vijver schoonmaken

Wilg knotten

BOMEN KNOTTEN

Maart is een drukke maand voor de tuinier. Het is handig om niet te lang te wachten met het snoeien en opschonen, zodat u nog niet al te voorzichtig door de border hoeft te lopen. Als het in februari nog niet gedaan is: knip van leibomen en dakbomen alle zijtakjes terug tot 2 ogen van de hoofdtak. Bolacacia’s, bolcatalpa’s en knotwilgen kunnen nu geknot worden, evenals stamrozen. Veel mensen weten niet goed hoe en wanneer ze moeten snoeien, en doen het daarom liever helemaal niet. Gelukkig kan er niet heel veel fout gaan, ook bij verkeerd snoeien herstelt de struik zich vrijwel altijd. Volg voor meer zelfvertrouwen eens een snoeicursus. Hier volgt een minicursus snoeien:

tuinkalender maart - Hortensia 'Annabelle' snoeien

Hortensia ‘Annabelle’ afknippen

HELEMAAL AFKNIPPEN

Er zijn verschillende groepen struiken. Struiken die na 21 juni bloeien op nieuwe takken die deze zomer gaan groeien, kunnen nu volledig afgeknipt worden. Dit zijn onder andere vlinderstruik (Buddleja), Caryopteris, spierstruik (Spiraea bumalda), pluimhortensia (Hortensia paniculata), hortensia ‘Annabelle’, Perovskia, zomerbloeiende clematissen, lavendel, hertshooi (Hypericum), en alle struikrozen. Let op: de boerenhortensia (Hydrangea macrophylla) hoort bij de volgende groep! Alle takken worden vlak boven de grond afgeknipt. Van de blauwe regen en klimrozen knipt u alle zijtakken terug tot 2 ogen van de hoofdtakken. Als u te hoog knipt zullen de onderste delen van de takken verhouten en niet meer bloeien, met een kale onderkant tot gevolg. Mocht het al zover zijn, knip dan niet te diep en blijf net boven het verhoute deel. Als u liever niet alles tegelijk wilt afknippen, kunt de struik verjongen (zie hierna).

tuinkalender maart - boerenhortensia snoeien

Boerenhortensia verjongen

WAT IS VERJONGEN?

Een andere groep struiken bloeit op oudere takken. De soorten die na 21 juni bloeien op oude takken worden alleen ‘verjongd’ (uitgedund). Anders knipt u de bloemknoppen eraf en zullen ze dit jaar niet bloeien. Dit zijn bijvoorbeeld de boerenhortensia (Hydrangea macrophylla), eikebladhortensia (Hydrangea quercifolia), boerenjasmijn (Philadelphus), Amerikaanse sering (Ceanothus), Japanse kweepeer (Chaenomeles), en Weigela. Verjongingssnoei is bedoeld om de struik compact en vitaal te houden: u knipt 1/3 van de takken vlak boven de grond af. Kies de oudste takken, te herkennen aan de kleur of de geschilferde bast. Na drie jaar is zo de hele struik vernieuwd.  Dit kan ook bij struiken die gesnoeid worden om groot blad of rode twijgen te krijgen, zoals vlier (Sambucus), pruikenboom (Cotinus), kornoelje (Cornus alba), en lijsterbesspirea (Sorbaria).

Ribes snoeien na de bloei

NOG NIET SNOEIEN

Niet alles mag gesnoeid worden. Struiken die in het voorjaar bloeien (tot 21 juni), zoals de sering, Forsythia, Ribes, en brem, snoeit u niet nu. De bloemknoppen zouden dan afgeknipt worden en de struik bloeit dan niet. Deze groep wordt direct na de bloei gesnoeid. Langzaam groeiende struiken als toverhazelaar (Hamamelis) of Japanse esdoorn hoeven helemaal niet gesnoeid te worden, tenzij de vorm gecorrigeerd moet worden. Groenblijvende struiken hoeven meestal niet gesnoeid te worden, maar als dat toch nodig is doen we dat pas in mei. Wat u nu zeker niet mag snoeien zijn een (bol)esdoorn, berk, walnoot, kiwi of druif: door de vroege sapstroom kunnen ze gaan ‘bloeden’. Fruitbomen van het geslacht Prunus (pruim, kers, amandel, en perzik) kunnen beter in de zomer gesnoeid worden.

siergras afknippen - tuinkalender maart - Vicas Tuinontwerpen

Siergras opbinden en afknippen

TIP VOOR SIERGRASSEN

Voordat de nieuwe scheuten uit de grond komen, kunnen de afgestorven stengels van vaste planten afgeknipt worden. Gewoon met de heggenschaar of met de hand afbreken. Direct afvoeren is niet nodig: egels en andere tuindiertjes kunnen ze nog als schuilplaats gebruiken en de jonge plantenscheuten worden nog beschermd tegen plotselinge nachtvorst. Verdorde siergrassen knipt u  met de (elektrische) heggenschaar vlak boven de grond af. Tip voor hoge siergrassen: bind eerst de stengels met touw stevig aan elkaar en zaag dan de pol af. Het pakketje valt als geheel om en kan eenvoudig afgevoerd worden.

WERK IN DE BORDERS
tuinkalender maart - lavendel snoeien - Vicas Tuinontwerpen

Lavendel afknippen

Het loont de moeite nu onkruid weg te halen. Het begint al te groeien, maar is nu nog goed in toom te houden. Bemest de borders met gedroogde koemestkorrels, en breng een laag compost aan om de bodemstructuur te verbeteren. Bomen, bladverliezende struiken en vaste planten kunnen worden verplant of aangeplant, mits de grond niet bevroren is. De winterbescherming van vorstgevoelige planten kan in de loop van de maand weggehaald worden, maar houd dit bij de hand voor als het toch nog gaat vriezen.  

Een bodembedekker die zich nog moet uitbreiden kan een handje geholpen worden door de pollen uit te graven, te delen, en de kleine polletjes terug te planten. Ook oudere planten die in het midden kaal worden zijn hierbij gebaat. Plant dan alleen de jongste delen terug. Een goedkope manier om meer planten te krijgen! Doe dit alleen bij planten die later in de zomer bloeien. Voorjaarsbloeiers kunnen beter in de nazomer gedeeld worden.

Groenblijvers nog niet snoeien

GRAS VERTICUTEREN

Als er veel mos tussen het gras zit, kunt u bij droog weer verticuteren. Met een speciale verticuteerhark (handmatig of elektrisch) wordt mos, onkruid en afgestorven gras verwijderd. Steek overgebleven onkruid als paardenbloemen zo diep mogelijk uit. Na het verticuteren ziet het er kaal uit, maar het gazon zal snel weer dichtgegroeid zijn. Eventueel kunt u erg kale plekken extra inzaaien. Vooral op zware kleigrond is het goed om de grasmat te beluchten: met een grasprikker, riek, of spijkerplank gaatjes prikken, en instrooien met zand en compost. Zodra het gras weer gaat groeien mag het bemest worden. U had toch vorige maand wel kalk gestrooid? Dat moet enkele weken voor de bemesting.

VIJVER SCHOONMAKEN

Als het water ongeveer 10°C is, mogen de vissen weer gevoerd worden. Geef in het begin nog niet teveel, overtollig voer veroorzaakt alleen maar extra algengroei. Haal afgestorven plantendelen weg. Verwijder ingewaaid vuil voorzichtig van de bodem, zonder de kikkers en salamanders al te zeer te storen. Na deze schoonmaak kan het filter weer aan, en controleer dan gelijk de waterhardheid en de zuurgraad.


tuinkalender-tuinonderhoud-snoeien

TUINKALENDER

Ook maandelijks deze tips per e-mail ontvangen? Meld u aan voor de gratis tuinkalender!
 
Geef uw e-mailadres door:

 


Tuinkalender februari 2019

Tuinkalender februari - Vicas Tuinontwerpen

Februari 2019: Snoeien of niet?

  • Snoeien mag wel … maar hoeft nog niet
  • Deze niet snoeien!
  • Kalk strooien
  • Als het vriest
  • Wak in de vijver
  • Voorbereiding op de lente

Om het nieuwe seizoen goed te starten, kunt u deze maand al wat kleine klussen doen.

Wilgenkatjes

SNOEIEN MAG WEL …

… Maar hoeft nog niet. Wacht liever met snoeien tot maart. Wilt u toch snoeien om het werk te spreiden? Bijna alle bladverliezende struiken en bomen mogen nu gesnoeid worden, mits het niet vriest. Van leibomen knipt u alle zijtakjes af tot een paar centimeter van de hoofdtak, en zo nodig bindt u de hoofdtakken vast aan het frame. Knotbomen kunnen geknot worden. De blauwe regen mag vanaf half februari gesnoeid worden door de zijtakjes af te knippen tot een paar centimeter van de hoofdtakken. Winterbloeiende struiken zoals dopheide of winterjasmijn knipt u na de bloei terug om ze mooi compact te houden.

tuinkalender februari - foto Vicas Tuinontwerpen

Planten met wintersilhouet

DEZE NIET SNOEIEN !

Snoei deze maand NIET een esdoorn, berk, walnoot, haagbeuk of druif. Doordat de sapstroom vroeg op gang komt kunnen ze gaan “bloeden”. Ze mogen pas weer gesnoeid worden als ze volop in blad staan.
Groenblijvende struiken snoeit u pas weer vanaf mei.
Laat planten met een mooi wintersilhouet liefst zo lang mogelijk staan. Ze geven de tuin winterstructuur, bieden een schuilplaats aan vogels en insecten, en zijn prachtig met een laagje sneeuw of ijs.

tuinkalender februari - foto Vicas Tuinontwerpen

Toverhazelaar in bloei

KALK STROOIEN

Het is weinig werk en heel nuttig: kalk strooien op het gazon. Dit moet zes tot acht weken voordat het gras bemest wordt. Kalk helpt om mos te voorkomen. Sommige borderplanten zijn ook gebaat bij kalk, bijvoorbeeld rozen. Strooi geen kalk bij planten die zure grond nodig hebben, zoals Rododendrons. Loop bij vorst zo min mogelijk over het gras, om later gele plekken te voorkomen.

Wintergroene struik

ALS HET VRIEST

Potten kunnen ingepakt worden met noppenfolie. Een tip voor volgend jaar: bekleed de binnenkant van potten met noppenfolie voor een permanente en onzichtbare bescherming. Houd wel een gat in de onderkant open voor de ontwatering. Tip voor minder tuinonderhoud: plant alleen winterharde soorten in de volle grond. In een pot heeft een plant meer last van de vorst dan in de border.
Vorstgevoelige planten kunnen beschermd worden met vliesdoek, jute, of afgevallen blad.  Kies liefst voor een ademend materiaal zodat de plant niet gaat schimmelen, en laat het niet langer zitten dan nodig is.
Groenblijvende struiken zijn ’s winters extra kwetsbaar. Als het vriest zonder een isolerende sneeuwlaag gaat de verdamping door, terwijl ze geen water via de wortels kunnen opnemen. Takken van coniferen en dennen kunnen afbreken als er veel sneeuw op ligt. Schud de sneeuw er daarom af.

winterbeeld spiegelvijver - foto Vicas Tuinontwerpen

Vijveronderhoud februari

WAK IN DE VIJVER

Als de vijver bevriest, houd dan een deel van het oppervlak ijsvrij. Steek een bos riet verticaal in het water of koop een ijsvrijhouder. Klop of hak niet op het ijs, zodat de vijverbeestjes niet opgeschrikt worden – ze overleven het misschien niet. Loop bij vorst niet over de folierand of het ijs, om beschadiging van de rand te voorkomen. De vissen zijn in winterrust en hebben nog geen voer nodig. Aan het eind van de maand kunt u eventueel de zuurgraad meten en zonodig verbeteren.

Galanthus nivalis- tuinkalender februari

Sneeuwklokjes

VOORBEREIDING OP DE LENTE

Februari is een ideaal moment om eens te bedenken wat u komend seizoen aan de tuin wilt veranderen. Bekijk voorbeelden in tuinboeken of op Pinterest, laat een professioneel ontwerp maken of volg een praktische tuincursus.
Tip voor kleine tuinen: met voorjaarsbollen wordt de beschikbare ruimte dubbel benut. In hetzelfde vak bloeien eerst de sneeuwklokjes en ’s zomers de vaste planten.
Alle bladverliezende struiken, bomen en zelfs vaste planten kunnen nu geplant of verplaatst worden, zolang de grond niet bevroren is.
Moestuingroenten en eenjarigen kunt u al binnen voorzaaien.

tuinkalender-tuinonderhoud-snoeien

TUINKALENDER

Ook maandelijks deze tips per e-mail ontvangen? Meld u aan voor de gratis tuinkalender!
 
Geef uw e-mailadres door:

 


Tuinkalender januari 2019

Tuinkalender januari - Vicas Tuinontwerpen

Januari 2019: Tuinieren vanaf de bank

  • Winterbloeiers
  • Inspiratie opdoen
  • Snoeischaren slijpen
  • Waarom niet nu snoeien?
  • Sneeuw en ijs
  • Vogels verwennen
  • Verplanten in januari
Prunus subhirtella autumnalis - tuinkalender januari - Vicas Tuinontwerpen

Winterbloeier

WINTERBLOEIERS

In de kale wintertuin vallen bloeiende struiken en bomen extra op. Denk aan kerstroos (Helleborus), sneeuwbal (Viburnum tinus en Viburnum bodnantense), winterheide (Erica carnea), toverhazelaar (Hamamelis), Sarcococca, winterjasmijn (Jasminum nudiflorum), winterbloeiende Prunus (Prunus subhirtella autumnalis) en mahoniestruik (Mahonia). Bomen met een bijzondere schors zijn nu ook prachtig, zoals papierberk, papieresdoorn (Acer griseum) of de prachtige sierkers Prunus serrula.

tuinkalender januari - foto Vicas Tuinontwerpen

Groenblijvers niet snoeien

INSPIRATIE OPDOEN

Januari is een maand om met tuinboeken op de bank inspiratie op te doen voor het nieuwe seizoen. Een tuin ontwikkelt zich en elk jaar zijn wel kleine aanpassingen nodig. Er zijn misschien planten doodgegaan, of u wilt de plantenborders veranderen. Online is  Pinterest een aanrader. Wilt u de hele tuin veranderen? Volg dan de cursus Tuinontwerpen vanaf 22 januari in Gouda, en maak een heel nieuw ontwerp voor uw tuin.

Tuinkalender januari - Vicas Tuinontwerpen

Snoeischaar slijpen

SNOEISCHAREN SLIJPEN

In plaats van elke keer een nieuwe schaar te kopen, kunt u heel eenvoudig tuingereedschap zelf slijpen met een diamantvijltje. Ook keukenmessen worden hier vlijmscherp door! Bekijk in deze video hoe het werkt. Het is belangrijk om scherpe snoeischaren te gebruiken. Een botte schaar veroorzaakt rafelige snoeivlakken die sneller door schimmels en ziekten aangetast worden. 

Om de voorbereiding compleet te maken: volg eens de cursus Snoeien – Hoe en wanneer?. Deze staat gepland op 15 januari in Gouda en op 26 en 30 maart in Woerden. Voor het echte snoeiwerk kunt u beter wachten tot het voorjaar, lees hierna waarom dat zo is. 

hortensia met sneeuw - tuinkalender januari

Hortensia met sneeuw

WAAROM NIET NU SNOEIEN?

Bij sommige bomen en struiken komt de sapstroom al vroeg op gang. Die mogen nu niet meer gesnoeid worden! Ze gaan dan ‘bloeden’ en overleven het misschien niet. Het zijn de esdoorn (Acer), berk (Betula), haagbeuk (Carpinus), walnoot (Juglans), vleugelnoot (Pterocarya) en druif (Vitis). Snoeien mag pas weer zodra ze volop in het blad staan, ongeveer vanaf mei/juni.

De overige bomen en bladverliezende struiken mogen nu weliswaar gesnoeid worden, maar wacht er liever mee tot maart. Ze geven ook met kale takken structuur aan de tuin. Bedekt met een laagje rijp of sneeuw zijn ze onweerstaanbaar mooi. Wilt u toch snoeien om de grote voorjaarsbeurt te spreiden? Doe dit dan niet als het vriest. Groenblijvende struiken en bomen worden pas vanaf april/mei gesnoeid.

tak met sneeuw - tuinkalender januari

Sneeuw van takken schudden

BIJ SNEEUW EN IJS

Het makkelijkst is om alleen planten in de tuin te hebben die goed winterhard zijn. Daar heeft u ‘s winters geen omkijken naar. 
Bescherm vorstgevoelige planten met vliesdoek, jute of afgevallen blad zodra het enkele graden vriest. Haal het weg zodra de vorst voorbij is, zodat de plant voldoende licht en zuurstof blijft krijgen.

Groenblijvende planten zijn extra gevoelig voor vorst, omdat ze via de bladeren vocht blijven verdampen, terwijl ze door de bevroren grond geen water via de wortels kunnen opnemen. Bij harde wind en het ontbreken van een isolerende sneeuwlaag is dit effect nog groter.

Berkenbast - Tuinkalender januari

Schors van papierberk

Schud de sneeuw van coniferen en dennen. De takken kunnen breken onder het gewicht.
Loop bij vorst niet over het gras, dat veroorzaakt gele plekken in het voorjaar.
Controleer af en toe de knollen van dahlia’s die binnen overwinteren op schimmel. Kuipplanten die binnen overwinteren kunt u af en toe wat lauw water geven.

Houd in de vijver een wak open door bijvoorbeeld een bundel stro rechtop in het water te zetten. Ga niet hakken of breken, want dat wekt de vissen en waterdieren uit hun winterslaap.

Vogels voeren - tuinkalender januari

Pimpelmees

VOGELS VERWENNEN

Vogels houden van struiken met bessen, zaden en vruchten. Voldoende schuilgelegenheid is belangrijk, wat een extra reden is om te wachten met snoeien en opruimen van bladafval. Een waterschaal lokt vogels om te badderen en te drinken. Haal deze weg als het gaat vriezen, en meng geen zout of suiker door het water. Als er sneeuw ligt, eten de vogels dat wel. Vriest het wel maar ligt er geen sneeuw, dan kunt u gemalen ijs neerleggen.
Is het slecht om vogels te voeren? Tuinen in een stadsomgeving zijn geen ongerepte natuur meer, het kan geen kwaad om in de winter met mate bij te voeren.
Maak nestkastjes schoon met heet water. Vogels kunnen er nu al in schuilen en slapen, en het is dan ruim op tijd beschikbaar voor het volgende broedseizoen.

VERPLANTEN IN JANUARI

U zou het misschien niet verwachten, maar juist de winterperiode is een goede tijd om bladverliezende bomen, struiken en hagen te planten of verplaatsen, zolang het niet vriest. Dus toch nog iets om buiten te doen.


tuinkalender-tuinonderhoud-snoeien

TUINKALENDER

Ook maandelijks deze tips per e-mail ontvangen? Meld u aan voor de gratis tuinkalender!
 
Geef uw e-mailadres door: