Tuinkalender december 2019

Malus Red Sentinel - tuinkalender december - Vicas Tuinontwerpen

December 2019: Winterbeelden

  • Winterattractie
  • Snoeien in december
  • Inspirerende tuincursus
  • Voorbereid op vorst en sneeuw?
  • Winterklusjes

Prunus subhirtelle 'Autumnalis' - Tuinkalender december - Vicas Tuinontwerpen

Winterbloeiende sierkers

WINTERATTRACTIE

Planten die ‘s winters bloeien, trekken extra de aandacht. Bijvoorbeeld de roze bloemen van winterbloeiende sierkers (Prunus subhirtella ‘Autumnalis’), de toverhazelaar, de gele trosjes van Mahonia en de winterjasmijn.
Van de kornoelje (Cornus alba ‘Sibibrica’) zijn de kale vuurrode takken echte blikvangers. Sierappels en struiken met bessen zijn kleurig én lekker voor de vogels. (Groenblijvende) struiken en hagen geven de tuin structuur, zodat deze ook in de winter nog zijn vorm houdt. Zelfs bruin geworden siergrassen en afgestorven vaste planten kunnen ‘s winters nog prachtig zijn met een laagje sneeuw erover.

tuinkalender december - foto Vicas Tuinontwerpen

Boom snoeien

SNOEIEN IN DECEMBER

Leibomen en dakbomen mogen gesnoeid worden voor een verzorgde aanblik. Dat kan de hele winter tussen nu en maart, mits het niet vriest. Leibomen snoeit u door alle zijtakjes tot een paar centimeter van de hoofdtakken af te knippen.

De meeste bladverliezende bomen kunnen de hele winter gesnoeid worden, mits het niet vriest. Maar pas op: sommige boomsoorten mogen na kerst niet meer gesnoeid worden, zoals esdoorn (Acer), haagbeuk (Carpinus), walnoot (Juglans), druif (Vitis) en berk (Betula). Na december komt de sapstroom al weer op gang. Als ze dan gesnoeid worden gaan ze ‘bloeden’, wat ze in het ergste geval niet overleven. Snoei deze dus nu! Zijn ze eind december nog niet gesnoeid, dan zult u moeten wachten tot ze weer volop in het blad staan, dus ongeveer vanaf mei.

Alle bladverliezende struiken en fruitsoorten mogen in de winterperiode gesnoeid worden, maar beter is om te wachten tot maart. De struik loopt dan minder kans op vorstschade en de tuin is minder kaal. Knotbomen mogen nu geknot worden, maar wacht hier liever mee tot het eind van de winter. De tuin ziet er dan minder kaal uit en het is beter voor de natuur.

tuincursus Snoeien - Vicas Tuinontwerpen

Tuincursus Vicas

INSPIRERENDE TUINCURSUS

De winter is een goed moment om te bedenken wat er volgend jaar verbeterd kan worden. Bekijk inspirerende foto’s in tuinboeken of op Pinterest. Of volg eens een tuincursus! De nieuwe ideeën kunt u in het voorjaar direct realiseren. In januari start de cursus Tuinontwerpen in Gouda en in Woerden, om onder begeleiding zelf een heel nieuw plan voor uw tuin te maken. In februari volgt de cursus Beplantingsplan maken, om plantencombinaties te maken die het hele jaar een aantrekkelijke tuin opleveren.

tuinkalender december - foto Vicas Tuinontwerpen

Klaar voor de kou?

VOORBEREID OP VORST EN SNEEUW?

Het kan gaan vriezen. Zijn de buitenkranen afgetapt, kuipplanten binnen gezet, dahlia’s uitgegraven en de vijverpomp opgeborgen? Houd voor vorstgevoelige planten bescherming gereed, zoals vliesdoek, dennentakken, of jute. Breng het pas aan als het meer dan 5 graden vriest. Haal het weer weg zodra het minder koud is geworden, zodat de plant voldoende zuurstof krijgt en niet gaat schimmelen.

Loop liever niet over het gras als het vriest, dat veroorzaakt gele plekken in het voorjaar. Afgevallen blad moet liefst van het gras geharkt worden. Gooi de bladeren gerust in de border, daar vormen ze een prima vorstbescherming en compostlaag. Takken van coniferen, groenblijvende struiken en klimplanten kunnen erg zwaar worden als er sneeuw op ligt. Schud sneeuw eraf om te voorkomen dat ze breken.

tuinkalender december - foto Vicas Tuinontwerpen - Cornus alba 'Sibirica'

Kornoelje met rode takken

WINTERKLUSJES

Zolang de grond nog niet bevroren is, is deze maand de laatste gelegenheid om voorjaarsbollen te planten.
Zolang het niet vriest kunnen bomen en bladverliezende struiken verplant of aangeplant worden.
Nu is een goed moment om het tuingereedschap schoon te maken, te oliën en te slijpen.
Het vijvernet kan inmiddels verwijderd worden. Als er vissen in de vijver zitten, houd dan een deel van het oppervlak ijsvrij. Dit kan met een speciaal hulpmiddel, maar ook bijvoorbeeld met een bosje riet of afgeknipte stengels van hoge siergrassen.

tuinkalender-tuinonderhoud-snoeien

TUINKALENDER

Ook maandelijks deze tips per e-mail ontvangen? Meld u aan voor de gratis tuinkalender!
 
Geef uw e-mailadres door:

 


Tuinkalender november 2019

tuinkalender november - herfstblad - Vicas Tuinontwerpen

November 2019: Winter in aantocht

  • Tuin winterklaar maken?
  • Snoeien hoeft nog niet
  • Bloedende bomen?
  • Deze niet snoeien
  • Als het gaat vriezen
  • Bladverliezende struiken en bomen verplanten
  • Bodem verbeteren met compost
  • Voorjaarsbollen planten
  • Overige klusjes
Anemone 'Honorine Jobert' - herfstanemoon - tuinkalender oktober

Herfstanemoon

TUIN WINTERKLAAR MAKEN?

Vroeger werden vaak in de herfst alle vaste planten afgeknipt, maar het is beter om hiermee te wachten tot het voorjaar. Waarom is dat? Ten eerste omdat de tuin zo ‘s winters aantrekkelijker blijft met prachtige wintersilhouetten. Ten tweede omdat blad en stengels een natuurlijke vorstbescherming vormen. En ten derde omdat het overwinteringsplaatsen en schuilplaatsen zijn voor allerlei diertjes. Laat afgevallen blad in de border dus vooral liggen (maar hark het wel van het gazon af).

Planten die snel omwaaien of hinderlijke uitlopers gevormd hebben, mogen wel ingekort worden. In het voorjaar volgt dan de echte snoei. 

Betula papyrifera - tuinkalender november - Vicas Tuinontwerpen

Wachten met snoeien

SNOEIEN HOEFT NOG NIET

Bij de meeste soorten bomen en struiken kunt u het snoeien uitstellen tot maart. Bladverliezende soorten mogen wel gesnoeid worden, maar het is beter om hiermee te wachten. De tuin is zo minder kaal in de winter en biedt schuilplaatsen voor allerlei dieren. 
Wilt u het werk spreiden, zodat het in het voorjaar minder druk is? Bladverliezende bomen mogen gesnoeid worden, mits het niet vriest. Voor snoei van leibomen is de winter een prima periode. Laat de gesnoeide takken de hele winter op hoopjes liggen als schuilplaats voor egels en andere beestjes. Er is één bijzondere categorie die juist nu gesnoeid moet worden: de “bloedende” bomen:

esdoorn - foto Vicas Tuinontwerpen

Esdoorn tijdig snoeien

BLOEDENDE BOMEN

Dat klinkt als een Halloween-film, bloedende bomen. Dit zijn soorten waarbij de sapstroom al vroeg in de winter op gang komt. Daar mag juist wel de zaag in, om een horrorterm te gebruiken. Hieronder vallen alle esdoorns (Acer), druif, walnoot (Juglans), vleugelnoot (Pterocarya), haagbeuk (Carpinus, niet te verwarren met de beuk Fagus) en berk. U mag ze nog snoeien tot eind december. Als ze daarna nog gesnoeid worden gaan de snoeivlakken ‘bloeden’ (sap verliezen), wat ze in het ergste geval niet overleven.

hulst - Ilex aquifolium - tuinkalender Vicas Tuinontwerpen

Groenblijvend: niet snoeien

DEZE NIET SNOEIEN

Groenblijvende struiken en bomen mogen nu niet meer gesnoeid worden. Alle groenblijvende soorten hebben het in de winter zwaar, doordat ze via de bladeren vocht blijven verdampen terwijl er via de wortels minder water opgenomen kan worden. Ook niet snoeien: fruitbomen van het geslacht Prunus (pruim, kers, perzik, nectarine, amandel) vanwege de verhoogde kans op een ziekte. Voorjaarsbloeiende struiken worden pas na de bloei gesnoeid, omdat anders de bloemknoppen weggeknipt worden.  Lastige materie? In het voorjaar zijn er weer snoeicursussen, waarin verschillende snoeitechnieken en heestergroepen behandeld worden.

Viburnum davidii - tuinkalender Vicas Tuinontwerpen

Het kan al vriezen

ALS HET GAAT VRIEZEN

’s Nachts kan het al vriezen, en vorstgevoelige planten hebben dan extra bescherming nodig. De ene soort bevriest al bij 3 graden vorst, de andere kan wel -12 °C verdragen. Potten die kapot kunnen vriezen moeten nu binnen gezet worden. Tip: Bekleed de pot aan de binnenkant met noppenfolie. Dit vormt een onzichtbare isolatielaag.

Struiken kunnen ingepakt worden met vliesdoek of jute, lagere planten kunnen afgedekt worden met afgevallen blad of coniferentakken. Haal het weg zodra het kan, zodat de plant voldoende licht en zuurstof krijgt. Groenblijvende planten hebben het ‘s winters zwaarder dan bladverliezende, vanwege de verdamping via de bladeren. Bij strenge vorst en veel wind kunnen ze geholpen worden door een beetje lauw water te geven.

Een stamroos wordt ingepakt rond het oculatiepunt (waar de takken uit de onderstam komen). Snoei eerst de takken terug tot ongeveer 30 cm, trek een donkere plastic zak over de kroon, vul deze met stro, en bind hem dicht. Doe dit pas als het langere tijd meer dan 5 graden vriest, en haal het weg als de temperatuur weer stijgt.

Tuinkalender november - foto Vicas Tuinontwerpen

Rozenbottels

BLADVERLIEZENDE STRUIKEN EN BOMEN VERPLANTEN

Bladverliezende bomen en struiken kunnen tussen november en april geplant of verplant worden, mits de grond niet bevroren is. Begin met het terugsnoeien van een derde van de takken. Bij jonge exemplaren kunt u eenvoudig de kluit ruim uitgraven en herplanten. Voor oudere exemplaren is het beter dit in fasen te doen: eerst rondom de wortels afsteken, en pas het volgend jaar verplaatsen. In de tussentijd hebben de wortels dan nieuwe haarwortels aangemaakt, zodat de boom of struik beter zal aanslaan. Groenblijvende struiken mogen niet ‘s winters verplaatst worden.

vliegenzwam - foto Vicas Tuinontwerpen

Vliegenzwam

BODEM VERBETEREN MET COMPOST

Jaarlijks een laag compost aanbrengen in de borders is heel goed voor de bodemstructuur. Tuiniert u op zandgrond? Dan is het najaar het beste moment hiervoor. Op kleigrond kunt u dit beter in het voorjaar doen. Afgevallen blad veroorzaakt kale plekken in het gazon en kan beter weg geharkt worden. Laat afgevallen blad in de borders lekker liggen. Het wordt vanzelf compost én het beschermt de planten tegen vorst. 

VOORJAARSBOLLEN PLANTEN

Ook deze maand kunnen nog bloembollen geplant worden, zolang de grond niet bevroren is. Probeer behalve de bekende sneeuwklokjes, krokussen, narcissen en tulpen eens een minder bekende soort als sneeuwroem (Chionodoxa) of kievitsbloem (Fritillaria).

OVERIGE KLUSJES

Lange uitlopers van klimop, blauwe regen of klimrozen kunt u tot de helft inkorten, maar bewaar het echte snoeiwerk  tot het voorjaar. Nu is ook een goed moment om wat onderhoudsklussen te doen, zoals het behandelen van tuinmeubilair, het schoonmaken en oliën van gereedschap, kranen aftappen en de vijverpomp vorstvrij opslaan.

tuinkalender-tuinonderhoud-snoeien

TUINKALENDER

Ook maandelijks deze tips per e-mail ontvangen? Meld u aan voor de gratis tuinkalender!
 
Geef uw e-mailadres door:

 


Tuinkalender oktober 2019

tuinkalender oktober - Vicas Tuinontwerpen

Oktober 2019: Bollen planten

De herfst is begonnen. De maand van de rode en gele blaadjes, herfstanemonen, asters en pluimen van siergrassen. Voor de volgende lente kunnen we nu vast bollen planten.

Rhus glabra - tuinkalender oktober

Herfstkleuren

MAAND VAN DE HERFSTKLEUREN

Wuivende pluimen en warme herfstkleuren. Na een seizoen vol bloei komt een vlammend einde aan de zomer. Hoge siergrassen met bloeipluimen, zoals Miscanthus, zijn nu op hun mooist. De meeste blijven bovendien de hele winter stevig overeind staan, zodat ze de hele winter nog sierwaarde hebben. Prachtige herfstkleuren zien we ook bij esdoorns, fluweelboom, amberboom, wingerd en beukenhaag. Denk ook eens aan een krentenboompje: bloei in het voorjaar, krentjes in de zomer en als toegift nog herfstkleuren. Die extra sierwaarde is iets om voortaan rekening mee te houden bij het kiezen van de beplanting.

rode tulp - tuinkalender oktober

Voorjaarsbollen planten

VOORJAARSBOLLEN LASAGNE

De voorjaarsbollen mogen geplant worden! Probeer eens de lasagnemethode: Leg een pot onderin de grote laatbloeiende soorten (zoals tulpen), dan een laagje middelgrote bollen (narcissen), en bovenop de kleine vroegbloeiende soorten (bijvoorbeeld krokussen). Opvullen met aarde en wachten… Ze zullen om beurten bloeien en het hele voorjaar kleur geven.
Plant bollen in de border tweemaal zo diep als de hoogte van de bol. Kleine bolletjes van bijvoorbeeld krokussen komen dus minder diep in de grond dan grote tulpenbollen. Voor een natuurlijk effect: koop allerlei soorten bollen voor verwildering, strooi ze willekeurig door de border en plant ze waar ze terechtgekomen zijn. Geschikte soorten om in het gazon te planten zijn bijvoorbeeld krokussen en sneeuwroem. Deze bloeien al vroeg, in maart, als het gras nog nauwelijks groeit. Door ze in groepen te planten, kunt u er desnoods omheen maaien. 

Alchemilla mollis - vrouwenmantel - tuinkalender Vicas Tuinontwerpen

Vaste planten verplaatsen

NU VERPLANTEN?

Tot ongeveer half oktober kunnen vaste planten verplaatst en geplant worden. De grond is nog warm genoeg om ze nieuwe wortels te laten aanmaken. Ze gaan niet meer bovengronds groeien, maar zijn er in het voorjaar helemaal klaar voor. Ook groenblijvende struiken mogen nog verplant worden. De bladverliezende bomen en struiken moeten even wachten tot het blad afgevallen is. Bij oudere bomen en struiken is een goede voorbereiding raadzaam. Steek eerst de kluit rondom af en graaf een geul. Vul deze met tuinaarde. Nu gaan de wortels eerst nieuwe jonge wortels maken. Volgend jaar kan de kluit uitgegraven en verplant  worden. Plant altijd terug op dezelfde diepte.

Tuinkalender oktober - Vicas Tuinontwerpen

Roze hortensia weer blauw maken

ROZE HORTENSIA’S WEER BLAUW MAKEN

Heeft u blauwe hortensia’s die roze zijn geworden? In deze periode worden de nieuwe knoppen aangelegd. Dit is het moment om speciale bemesting te strooien om ze volgen jaar weer blauw te krijgen. Het werkt alleen bij hortensia’s die oorspronkelijk blauw waren, niet bij roze of witte soorten.

Dahlia's uitgraven en overwinteren - tuinkalender oktober

Dahlia’s opgraven

VOORBEREID OP DE VORST

In oktober kan de eerste nachtvorst komen. Zomerbollen als dahlia’s, gladiolen en Canna (Indisch riet) zijn niet winterhard. Ze moeten uitgegraven worden en ‘s winters droog en vorstvrij bewaard worden. Kuipplanten die niet winterhard zijn, moet binnen overwinteren op een lichte koele plaats en af en toe wat water krijgen. Niet iedereen heeft daar ruimte voor, dus volgend voorjaar gewoon nieuwe kopen is ook een optie. Staan er in de tuin vorstgevoelige bomen of struiken? Leg dan vast vliesdoek of jute klaar. Volgende maand volgen tips over vorstbescherming.

tuinkalender oktober - Vicas Tuinontwerpen

Gras laatste keer maaien

LAATSTE KEREN MAAIEN

Zolang het gras groeit is maaien nog nodig. Stel de maaier nu zo af dat het gras wat langer blijft, ongeveer 5 à 6 cm, dan gaat het sterker de winter in. Over het gras kan nog een laatste keer kalk gestrooid worden. Afgevallen blad kan beter zo snel mogelijk weg geharkt worden. Gooi het niet weg, maar verspreid het in de border, het is een prima vorstbescherming en compostmaker.

VIJVER WINTERKLAAR

Dit is een goed moment om de vijver schoon te maken. Dode planten weghalen en te groot geworden soorten uitdunnen. Laat de plantenresten op de kant een tijdje uitdruppen. Dan kunnen de meegekomen waterdiertjes ontsnappen en is het afval minder nat en zwaar. Span een net om te voorkomen dat bladeren inwaaien, deze gaan namelijk rotten en veroorzaken dan zuurstofgebrek. Laat verticale stengels bij voorkeur staan tot het voorjaar: die zorgen bij vorst voor een open verbinding met de buitenlucht.

tuinkalender-tuinonderhoud-snoeien

TUINKALENDER

Ook maandelijks deze tips per e-mail ontvangen? Meld u aan voor de gratis tuinkalender!
 
Geef uw e-mailadres door: